کلاژن چیست و آیا مصرف مکمل آن واقعاً فایده دارد؟ کلاژن فراوان‌ترین پروتئین بدن است و ساختار پوست، مو، ناخن، غضروف، تاندون و استخوان را شکل می‌دهد. تولید طبیعی کلاژن از حدود ۲۵ تا ۳۰ سالگی به‌تدریج کم می‌شود. در این مطلب توضیح می‌دهیم کلاژن چه نقشی دارد، چه کسانی ممکن است از مکمل آن سود ببرند و چطور آن را درست مصرف کنیم.
نقش کلاژن در بدن
کلاژن مثل داربستی است که به بافت‌ها استحکام و انعطاف می‌دهد. در پوست، کلاژن همراه الاستین باعث سفتی و کشسانی می‌شود؛ در مفاصل بخش مهمی از غضروف را می‌سازد و در استخوان، چارچوبی است که مواد معدنی روی آن می‌نشینند. با افزایش سن، قرارگرفتن زیاد در معرض آفتاب، سیگار و مصرف زیاد قند، تخریب کلاژن سریع‌تر می‌شود.
انواع کلاژن
- نوع I: فراوان‌ترین نوع؛ در پوست، استخوان، تاندون و مو.
- نوع II: جزء اصلی غضروف مفاصل.
- نوع III: معمولاً همراه نوع I در پوست و رگ‌ها.
مکمل‌های زیبایی بیشتر نوع I و III دارند و مکمل‌های مفصلی بیشتر نوع II.
کلاژن هیدرولیزه چیست؟
کلاژن معمولی مولکول بسیار بزرگی است. در کلاژن هیدرولیزه (کلاژن پپتید)، این پروتئین به قطعه‌های کوچک‌تر شکسته شده تا راحت‌تر هضم و جذب شود. منبع آن می‌تواند گاوی یا دریایی (ماهی) باشد؛ کلاژن دریایی برای کسانی که حساسیت به ماهی دارند مناسب نیست.
چه کسانی ممکن است از مکمل کلاژن سود ببرند؟
- افرادی که به دنبال حفظ رطوبت و کشسانی پوست هستند؛ مطالعات نشان داده‌اند مصرف منظم کلاژن پپتید می‌تواند به بهبود نسبی رطوبت و انعطاف پوست کمک کند.
- افراد با ناخن‌های شکننده و موی ضعیف، در کنار تغذیهٔ مناسب. مکمل‌های این گروه را در بخش مکمل پوست و ناخن ببینید.
- ورزشکاران و افرادی که درد خفیف مفصلی ناشی از فعالیت دارند؛ محصولات مفصلی در بخش غضروف‌سازها قرار دارند.
- افراد میانسال به‌عنوان بخشی از برنامهٔ مراقبت از پوست و مفاصل.
مکمل کلاژن درمان بیماری مفصلی یا جایگزین ضدآفتاب و مراقبت پوست نیست و نتایج آن در افراد مختلف متفاوت است.
مقدار و مدت مصرف
در بیشتر مطالعات، مقدار روزانهٔ ۲٫۵ تا ۱۰ گرم کلاژن پپتید استفاده شده است. معمولاً ۸ تا ۱۲ هفته مصرف منظم لازم است تا تغییری دیده شود. مقدار دقیق را از برچسب محصول یا داروساز بپرسید. انواع پودری، ساشه و قرص را در بخش کلاژن مقایسه کنید.
ویتامین C؛ همراه ضروری کلاژن
بدن برای ساخت کلاژن به ویتامین C نیاز دارد. به همین دلیل بسیاری از مکمل‌های کلاژن ویتامین C هم دارند. مصرف میوه و سبزی تازه یا مکمل ویتامین C از بخش ویتامین‌ها این روند را کامل می‌کند. دربارهٔ نقش ویتامین C در ایمنی هم در مقالهٔ تقویت سیستم ایمنی بدن نوشته‌ایم.
عوارض و احتیاط‌ها
- کلاژن معمولاً به‌خوبی تحمل می‌شود؛ در برخی افراد احساس سنگینی معده یا طعم نامطبوع گزارش شده است.
- افراد با حساسیت به ماهی، صدف یا تخم‌مرغ به منبع کلاژن روی برچسب دقت کنند.
- در بارداری، شیردهی و بیماری‌های کلیوی پیش از مصرف با پزشک مشورت کنید.
- اگر چند مکمل هم‌زمان مصرف می‌کنید، نکات راهنمای مصرف مکمل‌ها را ببینید.
عادت‌هایی که از کلاژن بدن محافظت می‌کنند
استفادهٔ روزانه از ضدآفتاب، ترک سیگار، کاهش قند و نوشیدنی‌های شیرین، خواب کافی و دریافت پروتئین کافی از غذا (گوشت، ماهی، تخم‌مرغ، حبوبات و لبنیات) به حفظ کلاژن بدن کمک می‌کند. مکمل کلاژن در کنار این عادت‌ها بهترین نتیجه را می‌دهد.
جمع‌بندی
کلاژن پروتئین اصلی پوست، مو، مفاصل و استخوان است که با افزایش سن کمتر ساخته می‌شود. کلاژن هیدرولیزه همراه ویتامین C و با مصرف منظم چندهفته‌ای می‌تواند به سلامت پوست و مفاصل کمک کند. اگر در انتخاب محصول سؤال دارید، داروسازان دراگ‌کده راهنمایی‌تان می‌کنند.
این مطلب جنبهٔ آموزشی دارد و جایگزین مشورت با پزشک نیست.
