ترتیب محصولات پوست مهم است، ولی نه به اندازه‌ای که روتین‌های ۱۰ مرحله‌ای نشان می‌دهند. قاعدهٔ اصلی ساده است: از رقیق به غلیظ، و ضدآفتاب همیشه آخر صبح. چیزی که بیشتر از ترتیب پوست را خراب می‌کند، زدن هم‌زمان چند مادهٔ قوی (رتینوئید، اسید، بنزوئیل پراکسید) است. در این مقاله ترتیب صبح و شب را با دلیل هر مرحله می‌گوییم، یک روتین پایهٔ سه‌مرحله‌ای پیشنهاد می‌کنیم، می‌گوییم چه چیزهایی را با هم نزنید و با محصولات موجود دراگ‌کده روتین می‌سازیم.
روتین پایه: سه مرحله کافی است
- شوینده: صبح و شب، ملایم و بدون الکل (AAD).
- مرطوب‌کننده: بلافاصله بعد از شستن (AAD).
- ضدآفتاب: صبح، SPF ۳۰ یا بیشتر با محافظت UVA (AAD).
ضدآفتاب روزانه تنها مرحله‌ای است که در کارآزمایی بالینی جلوی پیری پوست را گرفته است (Annals of Internal Medicine 2013). سرم، تونر و کرم دور چشم را فقط وقتی اضافه کنید که هدف مشخصی (لک، جوش، خشکی) دارید.
ترتیب صبح
| مرحله | چه چیزی | چرا این‌جا |
|---|---|---|
| ۱ | شوینده (پوست خشک: گاهی فقط آب ولرم) | چربی و عرق شب را برمی‌دارد |
| ۲ | تونر (اختیاری) | رقیق‌ترین لایه، اول (تونر لازم است؟) |
| ۳ | سرم آنتی‌اکسیدان مثل ویتامین C (اختیاری) | صبح، زیر ضدآفتاب، در برابر آسیب آفتاب کمک می‌کند |
| ۴ | کرم دور چشم (اختیاری) | قبل از کرم اصلی؛ با انگشت حلقه، آرام |
| ۵ | مرطوب‌کننده | رطوبت را نگه می‌دارد؛ پوست چرب بافت سبک |
| ۶ | ضدآفتاب | همیشه آخر؛ هر چیز روی آن (به جز آرایش) لایهٔ محافظ را به هم می‌زند. یک‌چهارم قاشق چای‌خوری برای صورت |
| ۷ | آرایش | بعد از اینکه ضدآفتاب چند دقیقه نشست |
ترتیب شب
| مرحله | چه چیزی | نکته |
|---|---|---|
| ۱ | پاک‌کردن آرایش و ضدآفتاب (میسلار یا روغن پاک‌کننده) | فقط اگر آرایش یا ضدآفتاب ضدآب دارید |
| ۲ | شوینده | آب ولرم، نوک انگشتان (روش درست شستن) |
| ۳ | یک مادهٔ درمانی: رتینوئید/رتینول یا اسید (AHA/BHA) یا داروی جوش | رتینوئید روی پوست خشک، به اندازهٔ یک نخود برای کل صورت؛ شب، چون به آفتاب حساس می‌کند (DermNet) |
| ۴ | سرم آبرسان (اختیاری) | هیالورونیک اسید روی پوست نمناک |
| ۵ | کرم دور چشم (اختیاری) | رتینوئید را نزدیک چشم و لب نزنید؛ تحریک می‌کند (DermNet) |
| ۶ | مرطوب‌کننده یا کرم شب | آخر؛ پوست خشک می‌تواند غلیظ‌تر بزند |
با رتینوئید تازه‌کار هستید؟ ۲ تا ۳ شب در هفته شروع کنید یا روش «ساندویچ» (مرطوب‌کننده، رتینوئید، دوباره مرطوب‌کننده) را امتحان کنید. DermNet می‌گوید بهبود ممکن است ۱۲ هفته یا بیشتر طول بکشد و ضدآفتاب و مرطوب‌کنندهٔ روزانه جلوی حساسیت به نور و خشکی را می‌گیرد (DermNet).
بین مراحل چقدر صبر کنیم؟
برای بیشتر محصولات آرایشی، زمان دقیق علمی تعیین نشده؛ کافی است هر لایه چند ثانیه تا یک دقیقه جذب شود تا لایهٔ بعدی آن را جابه‌جا نکند. دو استثنا:
- کرم‌های دارویی (مثل کورتون موضعی): NHS بین مرطوب‌کننده و داروی پوستی ۲۰ تا ۳۰ دقیقه فاصله را توصیه می‌کند (NHS).
- ضدآفتاب: حدود ۱۵ دقیقه قبل از بیرون رفتن بزنید تا محافظت کامل شود (AAD).
چه چیزهایی را با هم نزنیم؟
| ترکیب | مشکل | راه حل |
|---|---|---|
| رتینوئید یا رتینول + لایه‌بردار اسیدی یا اسکراب | خشکی، تحریک و حتی جوش بیشتر (AAD) | شب‌های جدا، یا یکی را کنار بگذارید |
| رتینوئید + بنزوئیل پراکسید (مگر فرمول ترکیبی) | تحریک بیشتر | یکی صبح، دیگری شب، طبق نظر پزشک |
| چند اسید با هم (گلیکولیک + سالیسیلیک + …) | زیاده‌روی در لایه‌برداری | یک محصول اسیدی کافی است |
| هر مادهٔ قوی + پوست آفتاب‌سوخته یا زخمی | سوزش و آسیب | تا ترمیم، فقط شوینده و مرطوب‌کننده |
بارداری و شیردهی: رتینوئیدهای موضعی را بدون نظر پزشک نزنید؛ بعضی از آن‌ها در بارداری منع دارند (DermNet).
روتین با محصولات دراگ‌کده
| مرحله | پوست نرمال تا خشک | پوست چرب و جوش‌دار |
|---|---|---|
| شوینده | پن مایع ویتامین C پرایم (کرمی، pH ۵٫۵) | ژل یا فوم غیرصابونی، ترجیحاً سالیسیلیک اسید (از داروساز بپرسید) |
| سرم صبح (اختیاری) | سرم ویتامین C پرایم | سرم ویتامین C پرایم (نیاسینامید هم دارد) |
| سرم آبرسان (اختیاری) | سرم آبرسان راکوتن | سرم آبرسان راکوتن |
| مرطوب‌کننده | کرم ۲۴ ساعته پرایم؛ شب کرم شب پرایم | کرم آبرسان راکوتن (فاقد چربی) |
| ضدآفتاب | فلوئید ضدآفتاب ویتامین C پرایم یا ضدآفتاب SPF50 پرایم | ضدآفتاب فاقد چربی راکوتن یا ضدآفتاب رنگی پرایم |
| لایه‌برداری | ژل لایه‌بردار پرایم هفته‌ای ۱ بار | ژل لایه‌بردار پرایم هفته‌ای ۱ تا ۲ بار |
سرم‌های ویتامین C این محصولات شکل‌های پایدار (مثل سدیم آسکوربیل فسفات) دارند که از نظر نگهداری بهترند، ولی شواهد بالینی آن‌ها کمتر از اسید اسکوربیک خالص است. برای مقایسهٔ بیشتر، مقاله‌های مرطوب‌کننده و ضدآفتاب را ببینید. قیمت روز در کارت‌های پایین مقاله آمده است.
توصیه‌های داروساز دراگ‌کده
- از سه مرحله شروع کنید: شوینده، مرطوب‌کننده، ضدآفتاب.
- رقیق به غلیظ و ضدآفتاب همیشه آخر صبح.
- هر شب فقط یک مادهٔ قوی (رتینوئید یا اسید یا داروی جوش).
- یک محصول جدید در هر بار؛ ۲ تا ۴ هفته صبر کنید و اگر سابقهٔ حساسیت دارید، اول روی ناحیهٔ کوچکی امتحان کنید.
- داروهای تجویزی پوست را طبق نظر پزشک بزنید و محصولات آرایشی را با آن هماهنگ کنید.
- برای ساختن روتین بر اساس نوع پوست، از مشاورهٔ پوست دراگ‌کده استفاده کنید.
مطالعهٔ بیشتر: روش استفاده از ضدآفتاب · انتخاب شوینده صورت · تونر لازم است؟
معرفی محصولات مرتبط
پن مایع حاوی ویتامین سی پرایم 200ml
مرحلهٔ ۱، صبح و شب: شویندهٔ کرمی غیرصابونی برای پوست نرمال تا خشک.
سرم ویتامین سی روشن‌کننده پرایم 30ML
سرم ویتامین C (اختیاری)، صبح زیر ضدآفتاب؛ نیاسینامید و هیالورونات دارد.
کرم آبرسان راکوتن 50GR
مرطوب‌کنندهٔ فاقد چربی برای پوست چرب و جوش‌دار، صبح و شب.
کرم ضدآفتاب فاقد چربی راکوتن 50gr
ضدآفتاب SPF50 فاقد چربی؛ آخرین مرحلهٔ صبح.
برای انتخاب محصول مناسب، مشاورهٔ رایگان با داروساز دراگ‌کده بگیرید.
پرسش‌های رایج
ضدآفتاب را قبل از مرطوب‌کننده بزنم یا بعد؟
بعد. ضدآفتاب آخرین مرحلهٔ مراقبت پوست صبح است و فقط آرایش روی آن می‌آید.
سرم را قبل از کرم بزنم؟
بله. از رقیق به غلیظ: تونر، سرم، کرم دور چشم، مرطوب‌کننده و صبح ضدآفتاب.
رتینول و ویتامین C را با هم بزنم؟
بهتر است ویتامین C صبح و رتینول شب باشد. رتینول را با لایه‌بردار اسیدی در یک شب نزنید.
بین مراحل روتین چقدر صبر کنم؟
برای محصولات آرایشی چند ثانیه تا یک دقیقه کافی است. بین مرطوب‌کننده و کرم دارویی ۲۰ تا ۳۰ دقیقه، و ضدآفتاب را ۱۵ دقیقه قبل از بیرون رفتن بزنید.
روتین ساده برای شروع چیست؟
صبح: شوینده، مرطوب‌کننده، ضدآفتاب. شب: شوینده، مرطوب‌کننده. بعد از چند هفته اگر هدفی دارید، یک محصول اضافه کنید.
منابع
- Face washing 101 — American Academy of Dermatology
- How to apply sunscreen — American Academy of Dermatology
- How to safely exfoliate at home — American Academy of Dermatology
- Topical retinoids — DermNet
- Emollients — NHS
- Sunscreen and prevention of skin aging: a randomized trial — Annals of Internal Medicine (PubMed)
این مطلب جنبهٔ آموزشی دارد و جایگزین معاینه و تجویز پزشک نیست. پیش از مصرف هر دارو یا مکمل، به‌ویژه در بارداری، شیردهی، برای کودکان یا همراه داروهای دیگر، با پزشک یا داروساز مشورت کنید.
