شستن صورت ساده به نظر می‌رسد، ولی دو اشتباه رایج است: شستن زیاد با صابون و آب داغ تا «حس تمیزی» و جیرجیر پوست، یا شستن کم با یک دستمال مرطوب. هر دو پوست را خراب می‌کنند. در این مقاله می‌گوییم بر اساس آکادمی پوست آمریکا و یک کارآزمایی بالینی، صورت را چند بار و چطور بشویید، فرق صابون، ژل، فوم، شویندهٔ کرمی و میسلار چیست، برای هر نوع پوست کدام بهتر است و شویندهٔ موجود در دراگ‌کده برای چه کسی مناسب است.
چرا شوینده مهم است؟
سطح پوست کمی اسیدی است (pH حدود ۴٫۵ تا ۵٫۵) و یک لایهٔ چربی محافظ دارد که آب را در پوست نگه می‌دارد. صابون‌های معمولی قلیایی‌اند (pH حدود ۹ تا ۱۰) و این لایه را بیشتر از شوینده‌های «غیرصابونی» (سیندت) می‌شویند؛ نتیجه خشکی، کشیدگی و تحریک است، به‌خصوص در پوست خشک، حساس و اگزمایی. برای همین آکادمی پوست آمریکا شویندهٔ ملایم، بدون مواد ساینده و بدون الکل را توصیه می‌کند (AAD).
انواع شوینده و کاربرد هر کدام
| نوع | ویژگی | مناسب برای | نکته |
|---|---|---|---|
| ژل یا فوم غیرصابونی | پاک‌کنندگی بیشتر چربی | پوست چرب، مختلط و جوش‌دار | نوع «سالیسیلیک اسید» برای جوش؛ اگر پوست کشیده شد، ملایم‌تر بگیرید |
| شویندهٔ کرمی یا شیری (غیرصابونی) | ملایم، با چربی و مرطوب‌کننده | پوست خشک، حساس، اگزمایی و بالغ | کف کمی دارد؛ کم‌بودن کف یعنی کم‌کار نیست |
| میسلار واتر | آرایش و ضدآفتاب را با پنبه برمی‌دارد | پاک‌کردن آرایش، سفر، پوست حساس | بعد از آن یک شستن ملایم یا آبکشی بهتر است، به‌خصوص اگر جوش دارید |
| روغن یا بالم پاک‌کننده | ضدآفتاب ضدآب و آرایش سنگین را حل می‌کند | مرحلهٔ اول «شستشوی دوبل» شب | بعد از آن شویندهٔ معمولی |
| صابون معمولی و اسکراب دانه‌دار | قلیایی یا ساینده | صورت توصیه نمی‌شود | تحریک، قرمزی و بدتر شدن جوش |
روزی چند بار؟
آکادمی پوست آمریکا می‌گوید دو بار در روز (صبح و شب) و بعد از عرق زیاد، نه بیشتر (AAD). در یک کارآزمایی تصادفی روی مردان با جوش، شستن دو بار در روز به مدت ۶ هفته جوش‌های غیرالتهابی را کم کرد، در حالی که گروهی که فقط یک بار در روز می‌شستند جوش بیشتری پیدا کردند و شستن ۴ بار در روز هم فایدهٔ اضافه‌ای نداشت (Pediatric Dermatology 2006). یعنی جوش با بیشتر شستن خوب نمی‌شود.
پوست خیلی خشک یا حساس می‌تواند صبح فقط با آب ولرم بشوید و شویندهٔ ملایم را برای شب نگه دارد.
روش درست شستن صورت
- دست‌ها را بشویید و اگر آرایش یا ضدآفتاب ضدآب دارید، اول با میسلار یا روغن پاک‌کننده بردارید.
- صورت را با آب ولرم خیس کنید؛ آب داغ چربی محافظ را می‌برد.
- مقدار کمی شوینده (اندازهٔ یک نخود) را با نوک انگشتان، ۳۰ تا ۶۰ ثانیه آرام ماساژ دهید؛ خط مو، کنار بینی و زیر فک را فراموش نکنید.
- اسفنج، لیف و برس نه: AAD می‌گوید هر چیزی جز نوک انگشتان می‌تواند پوست را تحریک کند و سابیدن هم پوست را تحریک می‌کند (AAD).
- با آب ولرم کامل آبکشی کنید و با حولهٔ نرم و تمیز آرام خشک کنید (ضربه‌ای، نه کشیدن).
- تا چند دقیقه بعد مرطوب‌کننده بزنید (صبح بعد از آن ضدآفتاب)؛ پوست کمی نمناک رطوبت را بهتر نگه می‌دارد (انتخاب مرطوب‌کننده).
لایه‌برداری: چه زمانی و چقدر؟
لایه‌بردار شوینده نیست و هر روز لازم نیست. برای پوست نرمال تا چرب، ژل‌های لایه‌بردار اسیدی (AHA) هفته‌ای ۱ تا ۲ بار کافی است و پوست حساس، اگزمایی یا ملتهب معمولاً لایه‌برداری نمی‌خواهد. اسیدهای میوه پوست را به آفتاب حساس‌تر می‌کنند؛ ضدآفتاب روزانه را جدی بگیرید (روش استفاده از ضدآفتاب). روی جوش‌های ملتهب، زخم و پوست آفتاب‌سوخته لایه‌بردار نزنید.
محصولات دراگ‌کده
| محصول | نوع | ترکیبات شاخص | مناسب برای | دفعات |
|---|---|---|---|---|
| پن مایع ویتامین C پرایم | شویندهٔ کرمی غیرصابونی، pH ۵٫۵ | ویتامین C پایدار، آلوئه‌ورا، بابونه | پوست نرمال تا خشک؛ صورت، دور چشم و بدن | صبح و شب |
| ژل لایه‌بردار ویتامین C پرایم | لایه‌بردار با اسید میوه (AHA) | AHA، ویتامین C، دکسپانتنول | پوست نرمال تا چرب، کدر و ناصاف | هفته‌ای ۱ تا ۲ بار، نه هر روز |
چطور انتخاب کنیم؟ پن مایع پرایم شویندهٔ مناسب روزانه برای پوست نرمال تا خشک است. برای پوست خیلی چرب یا جوش‌دار، ژل یا فوم غیرصابونی (ترجیحاً با سالیسیلیک اسید) بهتر است؛ داروساز دراگ‌کده می‌تواند گزینهٔ موجود را پیشنهاد دهد. ویتامین C در شوینده بیشتر از چند ثانیه روی پوست نمی‌ماند؛ اگر هدف لک است، سرم و ضدآفتاب مؤثرترند. قیمت روز در کارت‌های پایین مقاله آمده است.
توصیه‌های داروساز دراگ‌کده
- دو بار در روز و بعد از عرق؛ بیشتر شستن جوش را خوب نمی‌کند.
- شویندهٔ غیرصابونی، آب ولرم، نوک انگشتان؛ بدون لیف، برس و اسکراب دانه‌دار.
- کشیدگی بعد از شستن یعنی شوینده برای شما قوی است، نه اینکه «تمیز شد».
- شب‌ها اگر ضدآفتاب یا آرایش داشتید، شستشوی دوبل: اول میسلار یا روغن، بعد شوینده.
- لایه‌بردار حداکثر ۱ تا ۲ بار در هفته و با ضدآفتاب روزانه.
- برای انتخاب شوینده بر اساس نوع پوست، از مشاورهٔ پوست دراگ‌کده استفاده کنید.
مطالعهٔ بیشتر: ترتیب روتین پوست صبح و شب · انتخاب مرطوب‌کننده · روش استفاده از ضدآفتاب
معرفی محصولات مرتبط
پن مایع حاوی ویتامین سی پرایم 200ml
شویندهٔ کرمی غیرصابونی با pH ۵٫۵؛ برای پوست نرمال تا خشک، صبح و شب.
ژل لایه بردار حاوی ویتامین سی پرایم 150ml
ژل لایه‌بردار با اسید میوه (AHA)؛ هفته‌ای ۱ تا ۲ بار برای پوست نرمال تا چرب، همراه ضدآفتاب.
برای انتخاب محصول مناسب، مشاورهٔ رایگان با داروساز دراگ‌کده بگیرید.
پرسش‌های رایج
روزی چند بار صورتم را بشویم؟
دو بار، صبح و شب، و بعد از عرق زیاد. در یک کارآزمایی، شستن بیشتر (۴ بار در روز) فایدهٔ اضافه برای جوش نداشت.
صابون برای شستن صورت بد است؟
صابون معمولی قلیایی است و پوست را خشک و تحریک می‌کند. شویندهٔ غیرصابونی (سیندت) با pH نزدیک به پوست بهتر است.
میسلار واتر جای شوینده است؟
برای برداشتن آرایش و ضدآفتاب خوب است، ولی شب‌ها بعد از آن یک شستن ملایم یا آبکشی بهتر است، به‌خصوص برای پوست جوش‌دار.
برای پوست چرب و جوش‌دار چه شوینده‌ای بهتر است؟
ژل یا فوم غیرصابونی، ترجیحاً با سالیسیلیک اسید، دو بار در روز. اگر پوست کشیده و قرمز شد، شوینده قوی است.
هر چند وقت لایه‌برداری کنم؟
برای پوست نرمال تا چرب هفته‌ای ۱ تا ۲ بار کافی است. پوست حساس یا اگزمایی معمولاً لایه‌برداری لازم ندارد.
منابع
- Face washing 101 — American Academy of Dermatology
- A single-blinded, randomized, controlled clinical trial evaluating the effect of face washing on acne vulgaris — Pediatric Dermatology (PubMed)
- Dermatologists' top tips for relieving dry skin — American Academy of Dermatology
این مطلب جنبهٔ آموزشی دارد و جایگزین معاینه و تجویز پزشک نیست. پیش از مصرف هر دارو یا مکمل، به‌ویژه در بارداری، شیردهی، برای کودکان یا همراه داروهای دیگر، با پزشک یا داروساز مشورت کنید.
